Zaraza ziemniaczana na pomidorach i ziemniakach: co robić

Najpierw uprawa i rozpoznanie

Zaraza ziemniaczana zaczyna się na liściach od wodnistych, nieregularnych plam przy brzegu blaszki. Plamy brunatnieją i powiększają się. Na spodzie liścia pojawia się szarobiały nalot, a na bulwach — szare plamy skórki i rdzawe przebarwienia miąższu.

Odróżnij zarazę od alternariozy: to osobne choroby. Zapisz rozpoznanie choroby i to, skąd pochodzi sygnał o zagrożeniu (własny obchód pola czy sygnalizacja). Zabiegi ochronne wykonuje się na podstawie monitoringu występowania choroby lub systemu wspomagania decyzji.

Etykieta Revus: numer decyzji i data

Etykieta profesjonalnego Revus z 5 sierpnia 2026 roku jest załącznikiem do decyzji R-383/2026d zmieniającej zezwolenie R-12/2009.

W rejestrze MRiRW sprawdź aktualne zezwolenie i późniejsze decyzje dotyczące Revus.

Środki ochrony roślin na zarazę ziemniaka: czym pryskać, dawka i liczba zabiegów

Dla Revus w ziemniaku obowiązują poniższe dawki i limity zabiegów.

Zaraza ziemniaka: kiedy pryskać

Revus stosuj w ziemniaku w zakresie BBCH 31–91: od początku zakrywania międzyrzędzi do końca fazy początku żółknięcia liści. Zabieg wykonaj zapobiegawczo lub interwencyjnie, według sygnalizacji albo gdy na odmianach wczesnych nastąpiło zwarcie roślin w rzędach; na odmianach późnych, gdy w danym rejonie pojawią się objawy choroby na odmianach wczesnych.

W ziemniaku użyj 200–800 l wody/ha, dostosowując ilość do wielkości i zagęszczenia roślin.

Karencja Revus dla ziemniaka wynosi 3 dni.

Revus: ograniczenia całego programu ochrony

Revus wykorzystuj najwyżej w połowie wszystkich zabiegów programu danej uprawy. Włącz środki o odmiennym mechanizmie działania. Limity zabiegów dla ziemniaka rozpatruj łącznie z ograniczeniem całego programu.

Zaraza ziemniaczana: jak zwalczać, także ekologicznie

Metody niechemiczne ograniczają zarazę ziemniaczaną już na polu. Wysoko obsypuj rośliny, nie sadź ziemniaka blisko pomidora, zbieraj bulwy w bezdeszczową pogodę, niszcz resztki pożniwne i przechowuj bulwy w profesjonalnych przechowalniach. Źródłem infekcji pomidorów są zakażone plantacje ziemniaków w pobliżu, a chorobie sprzyja temperatura do 18°C i deszczowa pogoda.

Na pomidorach zaraza ziemniaczana jest najgroźniejszą chorobą w gruncie. Im wcześniejsza odmiana pomidora, tym mniejsze ryzyko porażenia, więc w produkcji integrowanej poleca się odmiany bardzo wczesne i wczesne.

Zaraza ziemniaka w uprawie ekologicznej: odmiana i miedź

W rolnictwie ekologicznym najważniejsze jest uprawianie odmian mniej podatnych na zarazę. Do tego dochodzi wysokie obsypywanie roślin, które zmniejsza możliwość zakażenia bulw, niszczenie gnijących bulw i naci ziemniaczanej oraz opryskiwanie środkami miedziowymi. Na zarazę dozwolone są trzy preparaty miedziowe: Miedzian 50 WP, Cuproflow 375 SC i Cuproxat 345 SC. Miedzian 50 WP zaleca się w dawce 2,5–3 kg/ha, przy 200–400 l/ha wody.

Miedź jest szkodliwa dla owadów zapylających, więc zabiegi wykonuje się po wieczornym oblocie pszczół i po usunięciu kwitnących chwastów z plantacji.

Zaraza łodygowa ziemniaka

Objawy zarazy widać na liściach, łodygach i bulwach. Na łodygach plamy zaczynają się w miejscu wyrastania ogonka liściowego albo na wierzchołku, są brązowe, potem brunatne i rosną wzdłuż łodygi. Gdy obejmą cały obwód, łodyga się przełamuje.

Preparaty na zarazę ziemniaka: nazwy z rejestru

Nazwy handlowe wpisywane w wyszukiwarkach to w rejestrze fungicydy o określonym składzie. Curzate 60 WG zawiera cymoksanil, Infinito 687,5 SC propamokarb i fluopikolid, Previcur Energy 840 SL propamokarb i fosetyl, a Polyversum WP grzyb Pythium oligandrum. Rejestr podaje rodzaj środka i skład, ale nie zastępuje etykiety: zastosowanie na zarazę w ziemniaku lub pomidorze, dawkę i liczbę zabiegów sprawdź w wyszukiwarce środków ochrony roślin. Komunikaty o zagrożeniu zarazą publikuje Platforma Sygnalizacji Agrofagów.

Źródło infekcji zarazy ziemniaka

Źródłem infekcji są zakażone bulwy pozostawione na polu, wyrzucone z przechowalni lub pochodzące z kopców.

Alternarioza ziemniaka: objawy, termin zabiegu i substancje czynne

Alternarioza ziemniaka to osobna choroba od zarazy. Wywołują ją grzyby Alternaria solani i A. alternata. Sucha plamistość liści zaczyna się na starszych liściach dolnego piętra rośliny od drobnych, ciemnobrunatnych do czarnych, suchych plamek; typowe jest koncentryczne strefowanie, podobne do tarczy strzelniczej. Brunatna plamistość liści daje drobne nekrozy (2‒5 mm), ciemniejsze niż przy suchej plamistości; przy dużym nasileniu brzegi liścia mogą zwijać się do środka.

Alternariozę często mylą z szarą pleśnią, która nie ma znaczenia gospodarczego na ziemniaku, oraz z objawami niedoboru niektórych mikroelementów. Wpisz do ewidencji rozpoznaną chorobę, bo od niej zależy wybór środka.

Alternarioza ziemniaka: kiedy zaczynać ochronę

Ochronę chemiczną przeciw alternariozie rozpoczyna się po stwierdzeniu pierwszych objawów. Od pierwszych plam na najniżej położonych liściach do gwałtownego rozwoju choroby może upłynąć około 7 dni. Na glebach lekkich zarodniki Alternaria przeżywają do następnego sezonu o 50% częściej niż na glebach torfowych i gliniastych.

Fungicydy na alternariozę ziemniaka

Skuteczne przeciw sprawcom alternariozy okazały się w badaniach fungicydy zawierające mankozeb, fluazynam, propineb, fluopikolid lub azoksystrobinę. Które z tych substancji występują dziś w zarejestrowanych środkach, sprawdź w rejestrze MRiRW: wyszukaj uprawę „ziemniak" i agrofaga „alternarioza". Dawkę, termin i karencję odczytaj z etykiety wybranego środka.

Zaraza na pomidorach: środek na zarazę pomidorów, czym pryskać i kiedy

Szukając preparatu na zarazę pomidorów, zacznij od sposobu uprawy: pole, osłony czy szklarnia. Środki grzybobójcze na pomidory porównuj dla tego samego sposobu uprawy.

Pomidor polowy oraz pomidor i bakłażan pod osłonami lub w szklarniach mają w etykiecie Revus odrębne zastosowania.

Pomidor w polu: 0,6 l/ha jednorazowo, najwyżej 4 zabiegi w sezonie, odstęp co najmniej 7 dni. Pierwszy zabieg wykonaj zapobiegawczo, zgodnie z sygnalizacją albo interwencyjnie po pierwszych objawach choroby w danym rejonie, od kwietnia do października, w fazach BBCH 11–89. Woda: 400–1200 l/ha.

Pomidor pod osłonami i w szklarni: te same 0,6 l/ha, 4 zabiegi i odstęp 7 dni, woda 200–1200 l/ha. Środek jest tam zastosowaniem w uprawach małoobszarowych i odpowiedzialność za skuteczność i fitotoksyczność ponosi użytkownik.

Jak wyglądają objawy zarazy na pomidorach

Zaraza pomidora powoduje zmiany na liściach, łodygach i owocach.

Zaraza pod osłonami: co sprawdzić w obiekcie

Wysoka wilgotność i długotrwałe zwilżenie liści przyspieszają rozwój zarazy, dlatego ogranicz wilgotność powietrza w obiekcie. Choroba dotyczy pomidorów polowych i uprawianych pod osłonami; w szklarniach bywa rzadsza.

Zaraza czy inna choroba pomidora

Szara pleśń jest wywoływana przez Botrytis cinerea, a alternarioza przez Alternaria solani. W przypadku zarazy objawy na pomidorach szklarniowych mogą przypominać poparzenie.

Zgnilizna owocu może mieć różne przyczyny

Odróżnij choroby infekcyjne od zaburzeń fizjologicznych. Sucha zgnilizna wierzchołkowa wynika z niedoboru wapnia w owocach przy ograniczonej lub zmiennej wilgotności powietrza i podłoża.

Pomidor odporny na zarazę ziemniaczaną: co pokazują polskie badania

Zaraza ziemniaka w pomidorze wiąże się z organizmem Phytophthora infestans. Odporność pomidora na zarazę zależy od izolatu patogenu i ocenianego organu. Zdrowe liście i łodygi mogą towarzyszyć porażonym owocom.

Mieszańce eksperymentalne E1654 oraz E1655 wykazały obiecującą odporność na zarazę w Skierniewicach w sezonach 2022–2023. Ocena objęła osobno liście, łodygi i owoce oraz porównanie z odmianami kontrolnymi. Stabilność odporności wymaga sprawdzenia w kolejnych sezonach i innych lokalizacjach.

Septorioza pszenicy i inne choroby grzybowe zbóż: rozpoznanie i termin zabiegu

Środki grzybobójcze na zboża sprawdzaj dla rozpoznanej choroby i gatunku zboża, a ochronę pszenicy rozpisz osobno dla chwastów, chorób i szkodników. Przy rozpoznawaniu objawów wskaż organ: korzeń, źdźbło, liść, pochwę liściową, kłos lub ziarno.

Do najważniejszych chorób pszenicy należą septorioza paskowana i łamliwość źdźbła; dla obu prowadzi się badania odporności grzybów na stosowane substancje czynne. Termin zabiegu wyznacza faza rozwojowa rośliny, a nie samo oznaczenie T-0, T-1, T-2 lub T-3.

Mączniak prawdziwy zbóż: kiedy zabieg fungicydem ma sens

Mączniak prawdziwy zbóż i traw (Blumeria graminis) obok rdzy brunatnej występuje na pszenicy ozimej w 50–60% doświadczeń. Rozwojowi choroby sprzyja zbyt wczesny siew ozimin: rośliny silnie się krzewią, a na zagęszczonym polu mączniak, rdza, septoriozy i fuzarioza rozwijają się łatwiej. Nadmiar azotu czyni tkanki delikatne i bardziej podatne na porażenie przez grzyby, a przy ilości azotu wystarczającej dla pszenicy mączniak nie jest dużym zagrożeniem.

Próg szkodliwości mączniaka prawdziwego

Próg ekonomicznej szkodliwości zależy od fazy. W fazie krzewienia to 50–70% roślin z pierwszymi objawami (pojedyncze białe skupienia struktur grzyba). W fazie strzelania w źdźbło próg wynosi 10% roślin z pierwszymi objawami. W fazie kłoszenia progiem są pierwsze objawy na liściu podflagowym, flagowym lub na kłosie.

Zaprawa a pierwszy zabieg fungicydem

W latach niesprzyjających mączniakowi, rdzy lub septoriozie paskowanej zaprawa o szerokim zakresie działania pozwala zrezygnować z pierwszego zabiegu w czasie wegetacji. Odmiany pszenicy różnią się odpornością na mączniaka, więc wybór odmiany zmniejsza liczbę zabiegów: porównanie znajdziesz w zestawieniu odmian pszenicy ozimej.

Środek na mączniaka wybierz w rejestrze MRiRW dla gatunku zboża i agrofaga „mączniak prawdziwy zbóż i traw", a termin zabiegu zapisz w ewidencji razem z wynikiem lustracji.

Szara pleśń na truskawkach: objawy, zwalczanie i oprysk w czasie kwitnienia

Szara pleśń truskawki (Botrytis cinerea) daje brunatne, gnilne plamy i nekrozy przede wszystkim na kwiatach i owocach, rzadziej na liściach i łodygach. Z porażonych kwiatów grzyb przerasta do szypułki i zabija całe kwiatostany, a w pełni rozwinięty owoc może zgnić przez kontakt z owocem porażonym.

Zwalczanie szarej pleśni w truskawkach: kiedy pryskać

Zabiegi chemiczne przeciw szarej pleśni wykonuje się corocznie w okresie kwitnienia. Liczbę oprysków określa podatność odmiany, wiek plantacji i pogoda. W programie ochrony oprysk zaczyna się od początku kwitnienia i powtarza co 5–7 dni z zachowaniem okresu karencji, wybierając środki o krótkim okresie karencji. Odmiany Honeoye, Elsanta i Kent mają małą podatność na szarą pleśń, ale są bardzo wrażliwe na wertycyliozę.

Środek wyszukaj w rejestrze MRiRW dla uprawy „truskawka" i agrofaga „szara pleśń". W ewidencji zapisz daty kolejnych zabiegów co 5–7 dni i karencję przed zbiorem.

Inne uprawy: sprawdź zastosowanie dla swojej rośliny

Przed opryskiem na miotłę zbożową w pszenicy ozimej sprawdź w wyszukiwarce rejestru i dokumentacji środka uprawę, chwast i termin. Dla miotły w życie, jęczmieniu jarym lub owsie szukaj zastosowania herbicydu osobno dla danego zboża, a przy wyborze uwzględnij historię użytych mechanizmów działania.

Parch jabłoni rozpoznaj na liściach i owocach, a potem sprawdź zastosowanie dla jabłoni (terminy opisuje kalendarz oprysków). Kędzierzawość liści na jabłoni lub gruszy rozpoznawaj na tym gatunku, a zwalczanie kędzierzawości brzoskwini sprawdź osobno dla brzoskwini. Przy szarej pleśni na truskawkach wyszukaj w rejestrze roślinę i agrofaga zamiast przenosić zastosowanie z pomidora.

Na ogórkach ustal sprawcę choroby lub rozpoznaj zaburzenie fizjologiczne. Przed odkażaniem ziemi po zarazie ziemniaczanej sprawdź, czy produkt jest dopuszczony do takiego zastosowania. Środka na zarazę pomidorów używaj wyłącznie w zakresie zatwierdzonym dla tego produktu.

Następny krok

Po rozpoznaniu uprawy i problemu sprawdź wybrany preparat w rejestrze MRiRW. Odporność miotły zbożowej na herbicydy i działanie fungicydów opisuje przegląd środków ochrony roślin, terminy ochrony pszenicy — nawożenie i plan zabiegów pszenicy ozimej, a parcha jabłoni — kalendarz oprysków drzew owocowych.