Pszenica KWS Ahoi, Donovan, Ozon i Spencer: dobór odmiany

Lista zalecanych odmian pszenicy ozimej: region i rok włączenia

W tabelach LOZ przy nazwie odmiany podano rok, w którym po raz pierwszy zalecano ją do uprawy w województwie. Zapis „2024” w takiej kolumnie nie oznacza, że oglądasz całą listę z 2024 roku, więc najpierw przeczytaj tytuł dokumentu, a potem nagłówki kolumn.

W LOZ województwa kujawsko-pomorskiego na 2026 rok SU Banatus jest odmianą grupy B z oceną zimotrwałości 4,5. SU Banatus badano w PDO od 2021 roku, a do listy włączono go w 2024 roku. Najwyższą ocenę zimotrwałości, 5,0, ma tam Plejada, również z grupy B; badano ją od 2018 roku, na liście jest od 2021 roku. Linus z grupy A ma ocenę 4,0, a jego badania zaczęły się w 2012 roku. Dla własnego pola otwórz listę właściwego województwa.

Odmiany ze Wspólnotowego katalogu w nasiennictwie

Findus i RGT Reform to odmiany ze Wspólnotowego katalogu (CCA) o największym znaczeniu w nasiennictwie: 1,2–1,6% plantacji nasiennych w 2025 roku. Jakościowe cechy Findusa porównaj z wybranym profilem KWS w osobnym opisie; termin siewu i ilość nasion dobierz według poradnika uprawy.

Gdzie znaleźć charakterystykę i doświadczenia

W publikacjach COBORU są odrębne listy opisowe, wyniki porejestrowych doświadczeń i wyniki wstępne. Lista opisowa przedstawia cechy gospodarcze i użytkowe odmian, a publikacja wyników wiąże dane z określonym okresem badań.

Jak odczytać legendę regionalnego dokumentu

W LOZ kujawsko-pomorskiej 2026 A oznacza odmianę jakościową chlebową, B — chlebową. Symbol R oznacza wstępną rekomendację, a CCA — wpis we Wspólnotowym katalogu.

W dziewięciostopniowej skali zimotrwałości 1 oznacza wartość bardzo małą, 5 — średnią, a 9 — bardzo dużą. Porównując odmiany, trzymaj się tej skali; punktów nie przeliczaj na temperaturę uszkodzeń mrozowych.

Pszenica KWS Ahoi: szwedzki profil hodowcy

Szwedzkie słowa w opisie: „höstvete” to pszenica ozima, „högt falltal” — wysoka liczba opadania, „kvarnkvalitet” — jakość młynarska. Ahoi jest odmianą wczesną, przydatną jako przedplon roślin oleistych.

Region szwedzkich wyników

W tabeli Ahoi obszary A–B oznaczają południową Szwecję, a D–F część środkową kraju. Wyniki względne przedstawiono osobno dla tych dwóch obszarów. Plon względny wynosi 97 w obszarach A–B i 96 w obszarach D–F.

Ahoi: zastosowanie, źdźbło i choroby

Ahoi ma zastosowanie chlebowe oraz paszowe. Wskaźnik wytrzymałości źdźbła wynosi 94, dojrzałości 99, a wysokości 90. Podatność na mączniaka prawdziwego to 8 procent, na rdzę żółtą 8 procent, a na rdzę brunatną 3 procent.

KWS Donovan: opis hodowcy

KWS Donovan to pszenica ozima chlebowa do intensywnej technologii produkcji. Cechuje ją dobra efektywność wykorzystania azotu, duża liczba opadania i gęstość ziarna. Wiosną szybko rozpoczyna wegetację. KWS opisuje plonowanie jako wysokie.

Donovan: zimotrwałość i odporność według COBORU

Donovan należy do grupy B; w ocenie Pawłowice 2024 jego zimotrwałość wynosi 3,0 i jest mała. Do Krajowego rejestru wpisano go w 2019 roku. Plenność jest bardzo dobra, a przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki — przeciętny.

Zdrowotność Donovan według archiwalnej charakterystyki

W charakterystyce z 2024 roku Donovan ma dość dużą odporność na mączniaka prawdziwego, rdzę żółtą i fuzariozę kłosów. Na septoriozy liści odporność jest dość mała. Na choroby podstawy źdźbła, rdzę brunatną, brunatną plamistość liści i septoriozę plew jest średnia.

Donovan: białko, gluten i wskaźnik sedymentacyjny

W ocenie z 2024 roku Donovan ma średnią zawartość białka i ilość glutenu oraz duży wskaźnik sedymentacyjny SDS. Liczba opadania jest duża, a wydajność ogólna mąki średnia. Porównaj białko, gluten i SDS z wymaganiami odbiorcy, a wyniki badania własnej partii zestaw z jego warunkami skupu.

KWS Ozon: historyczna charakterystyka

KWS Ozon to pszenica chlebowa grupy B w historycznej charakterystyce COBORU z 2019 roku. Ma niskie rośliny oraz średni termin kłoszenia i dojrzewania. Plenność oceniono jako dobrą.

Wczesny siew KWS Ozon

Odmiany KWS do wczesnych terminów siewu: Julius, KWS Montana i KWS Ozon. Przy wcześniejszym siewie zmniejsza się ilość wysiewu, żeby ograniczyć nadmierne krzewienie i wybujałość roślin, a odmianę wybiera się spośród tych o wolniejszym tempie rozwoju. W przedłużającej się ciepłej jesieni trzeba zwalczać mszyce przenoszące choroby wirusowe, a w gęstym łanie rośnie ryzyko chorób grzybowych.

Termin siewu ozimej w Polsce

Dla odmian KWS optymalny termin siewu pszenicy ozimej zaczyna się 15 września na północnym wschodzie, a kończy 16 października na południowym zachodzie; terminy dobrano tak, aby rośliny wchodziły w spoczynek zimowy w fazie krzewienia (BBCH 24–25) z dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym. Pszenica ozima jest najbardziej elastyczna w terminie siewu spośród zbóż.

Rozwój jesienią: krzewienie i system korzeniowy

Nadmierne krzewienie i wybujałość pogarszają zimowanie oraz zwiększają ryzyko wylegania wiosną. Wcześniejszy siew daje mniej materiału siewnego, lepszy system korzeniowy, większą odporność na suszę oraz szybsze, wyrównane wschody. Kosztem jest większa presja chorób i szkodników.

Późny siew po kukurydzy i burakach

Po kukurydzy lub burakach cukrowych pszenicę sieje się często późno. W sprzyjających warunkach pogodowych plony bywają zbliżone do siewu optymalnego. Gdy jesień nagle się kończy, a wiosna startuje późno, rośliny mogą zbudować za mało pędów kłosonośnych. Przy bardzo późnych siewach normę wysiewu zwiększa się nawet o 50 procent względem terminów optymalnych, ale kompensowanie opóźnienia większą obsadą ma granice i nadmierny wysiew może dać skutek odwrotny. Późniejszy siew daje słabsze wschody, dlatego stanowisko trzeba przygotować z najwyższą starannością. Pszenice z późnych siewów zimują zwykle w fazie 2–3 liści, krzewienie produkcyjne ma miejsce wiosną, a kluczowym zabiegiem jest pierwsza dawka azotu. Odmiany KWS do późnego siewu: KWS Dakotana, KWS Loft, KWS Livius, KWS Dacanto.

Historyczne ograniczenia zdrowotności i jakości

W ocenie z 2019 roku odporność Ozon na mączniaka jest duża, a na rdzę brunatną — dość duża. Odporność na septoriozę liści, brunatną plamistość i choroby podstawy źdźbła jest średnia. Na septoriozę plew i fuzariozę kłosów — dość mała.

Ozon ma dużą do bardzo dużej liczbę opadania i wskaźnik SDS. Zawartość białka jest dość mała, ilość glutenu mała do bardzo małej, a wydajność mąki dość słaba.

Porastanie i gęstość ziarna

Ozon ma średnią odporność na porastanie i przeciętną gęstość ziarna w stanie zsypnym.

KWS Spencer: profil jakościowy

KWS Spencer to pszenica ozima jakościowa o zrównoważonym profilu zdrowotnościowym. Toleruje słabsze stanowiska i ma dobrą odporność na porastanie ziarna w kłosach. KWS opisuje jej plonowanie jako wysokie i wierne w kolejnych latach, a parametry jakościowe ziarna jako bardzo dobre. W charakterystyce COBORU jest odmianą chlebową grupy A, wpisaną do Krajowego rejestru w 2017 roku. Plenność jest dość dobra.

Spencer: wyleganie i jakość w ocenie z 2024 roku

Spencer ma zimotrwałość 4,5 w charakterystyce Pawłowice 2024. Rośliny są średniej wysokości, o małej odporności na wyleganie. Masa tysiąca ziaren jest duża, wyrównanie dość dobre, zawartość białka średnia, a ilość glutenu mała. Tolerancję zakwaszenia gleby oceniono jako dużą. Odporność na ważniejsze choroby jest przeciętna. Gęstość w stanie zsypnym wynosi średnio. Odporność na porastanie w kłosie jest dość duża, a liczba opadania bardzo duża. Wskaźnik SDS jest duży do bardzo dużego, wydajność mąki — średnia.

Donovan, Ozon i Spencer: wyleganie oraz zakwaszenie

Donovan w ocenie Pawłowice 2024 ma przeciętną odporność na wyleganie i przeciętną tolerancję zakwaszenia. Jego MTZ i wyrównanie ziarna są średnie, a rośliny mają średnią wysokość i przeciętną odporność na porastanie w kłosie. Spencer z tej samej charakterystyki toleruje zakwaszenie lepiej, ale ma małą odporność na wyleganie.

Ozon w lubuskiej charakterystyce z 2019 roku ma dość dużą odporność na wyleganie, dość dobre wyrównanie ziaren i przeciętną tolerancję zakwaszenia. Mrozoodporność oceniono na 4,0. Przy kwaśnym stanowisku zestaw tolerancję odmiany z odczynem gleby, a ryzyko wylegania z planowaną intensywnością prowadzenia łanu.

Najlepiej plonujące odmiany pszenicy ozimej: jak wybrać odmianę dla pola

Wybierając odmianę, porównuj cechy w tym samym regionie, roku i na tym samym poziomie agrotechniki. Przy każdym wyniku zapisz lokalizację, poziom agrotechniki i jednostkę plonu, a ranking z 2021 lub 2022 roku zestawiaj z doświadczeniami z tego samego sezonu.

Najważniejszą cechą odmiany jest plenność, bo w dużym stopniu decyduje o opłacalności uprawy. Dalej liczą się jakość technologiczna (grupa E, A, B, C lub K), zimotrwałość oraz odporność na choroby i wyleganie.

Plonowanie pszenicy ozimej w doświadczeniach PDO

Plon w doświadczeniach PDO podaje się w procentach wzorca na dwóch poziomach agrotechniki: a1 to poziom przeciętny, a2 — wysoki (zwiększone nawożenie azotowe, dolistne preparaty wieloskładnikowe, ochrona przed wyleganiem i chorobami). KWS Donovan dał w 2025 roku 98% wzorca na poziomie a1 i 102% na a2. KWS Spencer w latach 2023 i 2022 dał 97% na a1 oraz 95% i 96% na a2.

Zimotrwałość różni odmiany dość znacznie, co daje szerokie możliwości wyboru zależnie od akceptowanego ryzyka wymarzania. Od sezonu 2025/2026 nie ocenia się jej już w warunkach prowokacyjnych (skrzynia, nasyp, pole), a oceny większości odmian opierają się głównie na wynikach z komory niskich temperatur.

Największe różnice między odmianami dotyczą rdzy żółtej i rdzy brunatnej, dlatego te choroby mają największe znaczenie przy wyborze odmiany. Wysokość roślin różni się między odmianami o 23 cm, a data kłoszenia o 8 dni.

Wśród najlepiej plonujących odmian w poszczególnych grupach technologicznych są głównie najnowsze, zarejestrowane w ostatnich kilku latach.

Pszenica ozima na słabe gleby: kompleksy i klasy bonitacyjne

Spośród zbóż pszenica ozima ma największe wymagania glebowe. Najwyższe i najbardziej stabilne plony daje na glebach pszennych bardzo dobrych i dobrych. Na kompleksie żytnim bardzo dobrym plony są wyraźnie mniejsze, lecz z uwagi na większą wartość ziarna uprawa może być uzasadniona.

W rolnictwie konwencjonalnym średni plon wynosi 5,4 t/ha na kompleksie pszennym bardzo dobrym, 3,4 t/ha na żytnim dobrym, a według klas bonitacyjnych 5,2 t/ha na klasie I, 4,2 t/ha na IIIb i 3,4 t/ha na IVa. Nawozy mineralne zwiększają możliwość uprawy pszenicy na nieco słabszych glebach, a w gospodarstwach ekologicznych uprawa na słabszych glebach jest uzasadniona tylko przy ich wysokiej kulturze i bardzo dobrym przedplonie. Optymalny odczyn to 6,0–6,5 pH w KCl.

KWS Spencer toleruje słabsze stanowiska glebowe, a jego tolerancja na zakwaszenie gleby jest duża. Na słabsze gleby sprawdź odczyn i dostępność wody oraz porównaj odmianę z tymi, które badano na glebach podobnych do Twojego pola.

Pszenica w monokulturze, czyli siewie po sobie na tym samym polu, przy intensywnej technologii plonowała w wieloletnich doświadczeniach IUNG na zbliżonym poziomie jak ekologiczna po koniczynie z trawą, a zmienność jej plonów w latach była większa niż w uprawie ekologicznej.

Rodzaje pszenicy: grupy, wzrost, ości i mieszańce

W katalogach KWS, DANKO i Syngenta odszukaj pełną nazwę odmiany, a potem jej regionalne wyniki COBORU. Niskie, wczesne odmiany porównuj pod względem wysokości i dojrzewania, pszenice paszowe i chlebowe — według jakości ziarna. Odmiany jare sprawdzaj w doświadczeniach formy jarej, a ozime w doświadczeniach ozimej.

Odmiany pszenicy chlebowej i paszowej

Na 15 maja 2026 roku Krajowy rejestr obejmował 179 odmian pszenicy ozimej: cztery regionalne, jedną elitarną chlebową (E), 75 jakościowych chlebowych (A), 91 chlebowych (B), jedną na ciastka (K) i osiem pastewnych lub innych (C). Grupy E, A i B są przydatne do wypieku chleba, stąd w nazwie „chlebowa".

Pszenica ozima niskopienna: wysokość i wyleganie

Średnia wysokość odmian w tabeli COBORU wynosi 94 cm. KWS Donovan ma 94 cm i ocenę 6 w skali dziewięciostopniowej odporności na wyleganie, KWS Spencer — 90 cm i ocenę 4. Przy odmianie ościstej sprawdź też termin dojrzewania i odporność na wyleganie. Odmianę do późnego siewu i do monokultury wybieraj według jej profilu; zobacz porównanie Rotax, Banatus, Balitus i Bosporus.

Odmiany pszenicy ościstej

Ościsty kłos mają tylko 7 odmian pszenicy ozimej: regionalne Ostka Grodkowicka i Ostka Gruboziarnista Grodkowicka oraz KWS Espinum, Mewa, Ostroga, Eksplozja i RGT Farmeo. Ości sprawiają, że odmiana jest bardziej przydatna na terenach przyleśnych, bo w mniejszym stopniu uszkadza ją zwierzyna.

Pszenica hybrydowa ozima

Odmian mieszańcowych (hybrydowych) pszenicy ozimej są w rejestrze tylko dwie: Hyvega i SU Hyclass. Jeśli rozważasz pszenicę hybrydową, sprawdź oznaczenie mieszańca. Odmiany niemieckie porównuj według regionalnych wyników COBORU, a pszenicę jarą ościstą szukaj na liście pszenicy jarej.

Odmiany pszenicy ozimej DANKO, Syngenta i KWS

Odmiany DANKO Hodowla Roślin w rejestrze to m.in. Alegoria, Asory, Comandor, Hondia i Kariatyda, a Syngenta Polska zachowuje SY Dubaj, SY Orofino i SY Yukon. KWS Lochow Polska zachowuje KWS Spencer, KWS Donovan i KWS Espinum.

Stare, nowe i najnowsze odmiany pszenicy ozimej

Liczba odmian w rejestrze rosła: 50 w 2005 roku, 90 w 2015, 121 w 2020 i 179 w 2026. Na początku 2026 roku zarejestrowano 17 nowych odmian, w tym pięć krajowych: dziewięć grupy A i osiem grupy B. W 2025 roku skreślono osiem odmian, w pierwszych czterech miesiącach 2026 — kolejne dwie. Nowe odmiany sprawdzaj w aktualnym Krajowym rejestrze, cechy gospodarcze i użytkowe — w liście opisowej, a plonowanie — w wynikach PDO. Katalog z 2022 roku wykorzystaj do sprawdzenia starszego profilu; najbardziej plenną odmianę wybieraj na podstawie doświadczeń dla swojego regionu i poziomu agrotechniki.

Największy udział w nasiennictwie w 2025 roku miała krajowa Euforia (10,2%), dalej Alegoria (5%) oraz Pallas, Elektra i SU Banatus (ponad 3%).

Następny krok

Przelicz ilość nasion według uprawy pszenicy ozimej; odmiany jakościowe i chlebowe porównano osobno.