Cechy odmian rzepaku ozimego z opisów hodowców
| Odmiana | Typ | Odporność z opisu | Kwitnienie i dojrzewanie | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| SY Alibaba | — | kiła kapusty; tolerancja suchej zgnilizny kapustnych | — | |
| LG Ambassador | mieszaniec | gen Rlm7 (sucha zgnilizna kapustnych) | średnio wczesne | |
| LG Aviron | mieszaniec | TuYV, gen Rlm7, pękanie łuszczyn | średnio wczesne | |
| Crotora F1 | mieszaniec | najczęstsze rasy kiły kapusty | średnio wczesne | |
| ES Desirio F1 | mieszaniec | — | wczesne | |
| Kwazar | — | — | kwitnienie wczesne, dojrzewanie średnio wczesne | |
| Stanley | populacyjna | — | — | |
| Temptation F1 | mieszaniec | TuYV | średnio wczesne |
Wyniki PDO rzepaku ozimego w % wzorca
| Odmiana | Typ | Zbiór | Wyniki w % wzorca (miejscowości) | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Bonanza | mieszańcowa | 2021 | 97% / 89% / 90% (Kawęczyn / Sulejów / Cicibór Duży) | |
| Einstein | mieszańcowa | 2021 | 71% / 76% / 77% (jw.) | |
| DK Exotter | mieszańcowa | 2021 | 90% / 103% / 94% (jw.) | |
| Prince | mieszańcowa | 2021 | 113% / 104% / 114% (jw.) | |
| Quartz | populacyjna | 2021 | 79% / 67% / 72% (jw.) | |
| SY Florida | mieszańcowa | 2019 | 106% / 97% / 109% (Wrócików / Ruska Wieś / Krzyżew) | |
| Mercedes | mieszańcowa | 2019 | 113% / 108% / 101% (jw.) | |
| DK Excentric | mieszańcowa | 2024 | 99% / 102% / 96% (jw.), średnia krajowa 104% |
Wyniki PDO rzepaku ozimego: województwo świętokrzyskie 2024
W sezonie 2023/2024 założono w województwie świętokrzyskim jedno doświadczenie, w Słupi; opracowanie uzupełniono danymi z sąsiednich województw: łódzkiego (Sulejów) i lubelskiego (Bezek). Doświadczenie było jednoczynnikowe i trzypowtórzeniowe. Plonowanie rzepaku w 2024 roku było dobre, a średni plon dla miejscowości wyniósł 45,1 dt/ha. Najwyżej plonowały odmiany w Sulejowie, nieco niżej w Słupi, najniżej w Bezku. Po zimie stan roślin oceniono na 8,0 w Słupi i Bezku oraz 6,7 w Sulejowie, a obsada wyniosła 38, 55 i 41 roślin na m². Zgnilizny twardzikowej nie było w Słupi, a w Sulejowie i Bezku porażenie sięgało 2%; czerń krzyżowych oceniono na 9,0 w Słupi i Bezku oraz 7,0 w Sulejowie.
Przy wyborze odmiany rzepaku liczy się wczesność dojrzewania, odporność na stresy oraz na patogeny wywołujące zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych. Warunki w badanych miejscowościach różniły się: rośliny miały 166 cm wysokości w Słupi, 154 w Sulejowie i 145 w Bezku, kwitnienie zaczęło się 13 kwietnia w Słupi i 16 kwietnia w Bezku, a dojrzałość techniczna wzorca przypadła na 177. dzień roku w Słupi i Bezku oraz 178. w Sulejowie. Masa 1000 nasion wynosiła 4,6 g w Słupi i 5,5 g w Sulejowie.
Na wyniki warto patrzeć przez podział na typy. Odmiany mieszańcowe mają większy potencjał plonowania, a większość z nich lepiej sprawdza się przy opóźnionych siewach. Odmiany populacyjne plonują niżej, nawet o 20%, ale stabilniej, zwłaszcza na gorszych stanowiskach, i dobrze reagują na wcześniejszy siew. W Krajowym rejestrze było 155 odmian rzepaku ozimego, w tym 30 populacyjnych i 125 mieszańcowych. W świętokrzyskim doświadczeniu badano 61 odmian, a lista odmian zalecanych w 2025 roku liczy 12.
W 2024 roku najwyższe plony dały mieszańce DK Exaura (116% wzorca), LD Artemis i Amoroso (po 110%) oraz LG Apollonia i LG Austin (po 108%), a z odmian populacyjnych Bachus (96%). Po trzech latach badań wyróżniono wśród mieszańców LG Aviron (108%), DK Excited i LG Areti (po 107%), Ambassador (106%) oraz Artemis, Aurelia i Akilah (po 105%); z odmian populacyjnych najwyżej plonował Derrick z 94% wzorca. Wśród 61 odmian było 7 ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA).
W 2024 roku w doświadczeniach wystąpiły zgnilizna twardzikowa i czerń krzyżowych, a pochylenie łanu nie wystąpiło. Wzorzec wyniósł 47,7 dt/ha w Słupi, 48,6 w Sulejowie i 38,9 w Bezku. Wartości zgnilizny twardzikowej to odchylenie od wzorca w punktach procentowych, a czerni krzyżowych odchylenie w skali 9°, w której 9 oznacza stan najkorzystniejszy, a 1 najmniej korzystny.
| Odmiana | Słupia | Sulejów | Bezek | Średnia 2024 | Średnia 2022–2024 | Zgnilizna twardzikowa 2022–2024 (p. proc. od wzorca) | Czerń krzyżowych 2024 (skala 9°, od wzorca) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wzorzec, dt/ha | 47,7 | 48,6 | 38,9 | 45,1 | 48,8 | 8% | 7,2 |
| LG Ambassador | 101 | 103 | 120 | 107 | 106 | +2 | +0,4 |
| Crotora | 108 | 98 | 91 | 100 | 98 | −2 | +0,8 |
| LG Aviron | 104 | 105 | 108 | 106 | 108 | +3 | +0,1 |
| Temptation | 100 | 106 | 93 | 100 | 102 | −2 | +0,4 |
| DK Excentric (2 lata) | 92 | 107 | 98 | 99 | — | — | −0,3 |
W tabelach COBORU symbol F1 oznacza odmianę mieszańcową, a CCA odmianę z Wspólnotowego Katalogu.
Pod względem zgnilizny twardzikowej Crotora i Temptation miały w latach 2022–2024 o 2 punkty procentowe mniej porażonych roślin niż wzorzec, a LG Aviron o 3 punkty więcej; w samym 2024 roku żadna z tych odmian nie odbiegała od wzorca. Crotora miała najlepszą ocenę czerni krzyżowych (+0,8 wobec wzorca).
W cechach rolniczych odmiany różnią się wysokością i terminem dojrzewania. Wzorzec miał w 2024 roku 151 cm wysokości i osiągał dojrzałość techniczną w 177. dniu roku. LG Aviron był o 6 cm wyższy i dojrzewał w 176. dniu, Temptation o 3 cm niższy, a LG Ambassador i Crotora nie różniły się od wzorca wysokością. DK Excentric był o 18 cm wyższy i dojrzewał w 178. dniu.
Rzepak ozimy Alibaba
SY Alibaba ma odporność na kiłę kapusty, bardzo wysoką zimotrwałość i tolerancję suchej zgnilizny kapustnych oraz wylegania.
Rzepak ozimy Ambassador
LG Ambassador jest mieszańcem o średnio wczesnym kwitnieniu i dojrzewaniu technicznym. Ma gen Rlm7 związany z odpornością na suchą zgniliznę kapustnych. Gęstość siewu wynosi 35–40 nasion/m² przy siewie wczesnym, 40–45 przy optymalnym i 45–50 przy późnym. Jednostką są wysiane nasiona, a nie policzone po wschodach rośliny. W świętokrzyskich doświadczeniach PDO 2024 uzyskał 101% wzorca w Słupi, 103% w Sulejowie i 120% w Bezku; po trzech latach badań 106% wzorca.
Prowadź ewidencję zabiegów w jednym miejscu. Zacznij za darmo.
Rzepak ozimy Aviron
LG Aviron jest mieszańcem, średnio wcześnie kwitnącym i dojrzewającym. Łączy odporność na TuYV z genem Rlm7 oraz odpornością na pękanie łuszczyn. Silny wzrost jesienny i wczesny wiosenny wigor sprzyjają wykorzystaniu odmiany przy opóźnionym siewie. Należy do programu N-Flex związanego z efektywnym wykorzystaniem dostępnego azotu. W świętokrzyskich doświadczeniach PDO 2024 uzyskał 104% wzorca w Słupi, 105% w Sulejowie i 108% w Bezku. Po trzech latach badań jego 108% wzorca jest najwyższym wynikiem wśród wyróżnionych odmian mieszańcowych; DK Excited i LG Areti mają po 107%, a Ambassador 106%.
Rzepak ozimy Bonanza
Bonanza jest odmianą mieszańcową. W doświadczeniach PDO zbioru 2021 uzyskała 97% wzorca w Kawęczynie, 89% w Sulejowie i 90% w Ciciborze Dużym. Wzorzec wynosił tam 50,8, 45,9 i 49,7 dt/ha.
Rzepak ozimy Crotora
Crotora F1 to mieszaniec o podwyższonej odporności na najczęściej występujące rasy kiły kapusty. Ma silny początkowy rozwój, równomiernie dojrzewa w łanie i nadaje się do siewu optymalnego oraz opóźnionego. Kwitnienie i dojrzewanie są średnio wczesne. W świętokrzyskich doświadczeniach PDO 2024 uzyskała 108% wzorca w Słupi, 98% w Sulejowie i 91% w Bezku; w latach 2022–2024 średnio 98%.
Rzepak ozimy ES Desirio
ES Desirio F1 jest mieszańcem o wczesnym kwitnieniu i dojrzewaniu, tworzącym wysokie rośliny. ES Desirio zarejestrowano w Polsce w 2021 roku. Odmiana nadaje się do siewu optymalnego i opóźnionego.
Rzepak ozimy Einstein
Einstein jest odmianą mieszańcową. W PDO zbioru 2021 uzyskał 71% wzorca w Kawęczynie, 76% w Sulejowie i 77% w Ciciborze Dużym, czyli we wszystkich trzech miejscowościach poniżej wzorca.
Rzepak ozimy DK Excentric
DK Excentric jest mieszańcem w doświadczeniach PDO zbioru 2024. We Wrócikowie uzyskał 99% wzorca, w Ruskiej Wsi 102%, a w Krzyżewie 96%. Średnia z miejscowości wyniosła 99%, natomiast średnia krajowa w tej tabeli 104%. W świętokrzyskich doświadczeniach 2024 uzyskał 92% wzorca w Słupi, 107% w Sulejowie i 98% w Bezku. Na liście odmian najbardziej porażonych czernią krzyżowych znalazł się DK Excentric.
Rzepak ozimy DK Exotter
DK Exotter jest odmianą mieszańcową. W PDO zbioru 2021 uzyskał 90% wzorca w Kawęczynie, 103% w Sulejowie i 94% w Ciciborze Dużym; wzorzec przekroczył więc tylko w Sulejowie.
Rzepak ozimy Florida
SY Florida jest odmianą mieszańcową w zestawieniu PDO z 2019 roku. We Wrócikowie uzyskała 106% wzorca, w Ruskiej Wsi 97%, a w Krzyżewie 109%. Podstawy porównania wynosiły kolejno 36,5, 48,4 i 38,2 dt/ha.
Rzepak ozimy Kwazar
Kwazar jest odmianą polskiej hodowli HR Strzelce, zarejestrowaną w Polsce w 2020 roku. Sprawdza się także na glebach lżejszych i mniej zasobnych. Ma wysoką zimotrwałość, wcześnie kwitnie i średnio wcześnie dojrzewa. Zawartość tłuszczu w opisie wynosi 48% suchej masy.
Rzepak ozimy Mercedes
Mercedes jest odmianą mieszańcową w zestawieniu PDO z 2019 roku. We Wrócikowie uzyskała 113% wzorca, w Ruskiej Wsi 108%, a w Krzyżewie 101%. Podstawy porównania wynosiły kolejno 36,5, 48,4 i 38,2 dt/ha.
Rzepak ozimy Prince
Prince jest odmianą mieszańcową. W PDO zbioru 2021 uzyskał 113% wzorca w Kawęczynie, 104% w Sulejowie i 114% w Ciciborze Dużym — jako jedyny z pięciu odmian tej serii przewyższył wzorzec we wszystkich trzech miejscowościach.
Rzepak ozimy Quartz
Quartz jest odmianą populacyjną. W PDO zbioru 2021 uzyskał 79% wzorca w Kawęczynie, 67% w Sulejowie i 72% w Ciciborze Dużym, czyli w Sulejowie i Ciciborze Dużym najniższe wyniki w tej serii pięciu odmian.
Rzepak ozimy Stanley
Stanley jest odmianą populacyjną. Tworzy nieco niższe rośliny i wyrównany łan, ma szybki rozwój jesienny oraz wysokie zaolejenie. Docelowa obsada zależy od terminu siewu: 35–40 roślin/m² przy wczesnym, 40–45 przy optymalnym i 50–60 przy opóźnionym.
Rzepak ozimy Temptation
Temptation F1 jest mieszańcem odpornym na wirusa żółtaczki rzepy TuYV. Ma duży wigor jesienny, nadaje się do opóźnionego siewu i do stanowisk od słabszych po dobre. Kwitnie oraz dojrzewa średnio wcześnie. W świętokrzyskich doświadczeniach PDO 2024 uzyskał 100% wzorca w Słupi, 106% w Sulejowie i 93% w Bezku; w latach 2022–2024 średnio 102%.
Aganos: mieszaniec odporny na TuYV
Aganos to mieszaniec rzepaku ozimego odporny na wirusa żółtaczki rzepy TuYV. Cechuje go zimotrwałość i odporność na wiosenne przymrozki.
Atora F1: rozwój jesienny i zimotrwałość
Atora F1 jest mieszańcem o szybkim rozwoju jesiennym i wysokiej zimotrwałości. Kwitnie średnio wcześnie i dojrzewa średnio późno. Figuruje na liście odmian RAPOOL.
ES Capello F1: rozwój i odporność
ES Capello F1 to mieszaniec rzepaku ozimego. Kwitnie średnio późno, dojrzewa średnio wcześnie i nadaje się na gleby mozaikowe.
Capello: Rlm7 i sucha zgnilizna
ES Capello ma gen Rlm7 warunkujący odporność na suchą zgniliznę kapustnych.
Kuga F1: lubelskie wyniki historyczne
Kuga F1 uzyskała w lubelskich doświadczeniach z lat 2016–2017 plon 115% wzorca. Wzorcem była średnia badanych odmian; wyniki opublikowano w 2018 roku.
Kuga: zdrowotność
Kuga ma średnią odporność na zgniliznę twardzikową i choroby podstawy łodygi, większą od średniej na suchą zgniliznę kapustnych i mniejszą od średniej na czerń krzyżowych.
Sherlock: odmiana populacyjna
Sherlock jest odmianą populacyjną rzepaku ozimego z dość wysokimi roślinami. Kwitnienie i dojrzewanie zaczynają się nieco później od średnich. W doświadczeniach PDO na Lubelszczyźnie badano go w latach 2015–2017.
Sherlock: wysokość i wyleganie
Odporność Sherlocka na wyleganie jest średnia.
Jak czytać odporność przy planowaniu ochrony
Kiła kapusty, wirus żółtaczki rzepy TuYV i sucha zgnilizna kapustnych (gen Rlm7) to trzy osobne cechy odporności. Gęstość siewu podano w nasionach na m² (Ambassador) albo w roślinach na m² (Stanley).
Następny krok
Przygotuj zapis prac agrotechnicznych i bilans nawożenia, a po rozpoznaniu agrofagów sprawdź zastosowanie środka w rejestrze MRiRW. Szczegóły siewu opisuje rzepak ozimy: obsada, siew, odporność.