# Rzepak ozimy: obsada, norma i termin siewu, herbicydy, fungicydy i insektycydy URL: https://leafwrit.com/pl/rzepak-ozimy-uprawa/ Reviewed: 2026-10-29 Rzepak ozimy prowadź od oceny pola: sprawdź glebę i odczyn przed siewem. Rzepak ozimy nie ma szczególnych wymagań glebowych, ale najlepiej udaje się na glebach żyznych, bogatych w próchnicę, o głębokiej warstwie ornej i niezakwaszonych (pH zbliżone do obojętnego, 6–7). Nie nadają się pod niego gleby podmokłe i zakwaszone, suche piaski oraz torfy i mursze. ## Oceń obsadę i rozwój rzepaku przed zimą Do spoczynku zimowego rzepak powinien wejść z obsadą 30–50 roślin/m², z 8–10 (niekiedy 12) liśćmi właściwymi, z korzeniem grubszym niż 8 mm przy szyjce i dłuższym niż 20 cm oraz w stadium rozety ze stożkiem wzrostu nie dłuższym niż 2 cm. Optymalna obsada zależy od rozwoju roślin: przy opóźnionym lub utrudnionym siewie rośliny mają najwyżej osiem liści właściwych i potrzebują 50–60 roślin/m²; przy wczesnym siewie w dobrych warunkach rozwijają ponad dwanaście liści, więc obsadę zmniejsza się do 40 roślin/m² (przy siewie punktowym do 30). ## Zmianowanie: co daje historia przedplonu Rzepak przerywa niekorzystny ciąg długiego następstwa zbóż, co ogranicza rozwój chorób podsuszkowych. Głęboko korzeniące się rośliny oraz pozostawiana słoma i resztki pożniwne poprawiają właściwości fizyczne gleby. Do najlepszych przedplonów należą wcześnie zaorane rośliny motylkowate wieloletnie (lucerna, koniczyna) i ich mieszanki z trawami oraz groch i bobik; plon nasion po przedplonach strączkowych był o 30% większy niż po jęczmieniu jarym. Z reguły nie nadają się późno schodzące z pola zboża jare, np. pszenica jara i pszenżyto jare. ## Norma siewu i gęstość siewu rzepaku ozimego Norma wysiewu, np. liczba nasion/m², uwzględnia straty roślin na drodze do pożądanej obsady, dlatego jest wyższa niż obsada roślin przed zimą. Wylicz ją z docelowej obsady i przewidywanych strat. Policz wschody na próbnej powierzchni i porównaj z liczbą wysianych nasion: z 50 wysianych nasion i 40 policzonych roślin wychodzi 80% wschodów. Gęstość siewu to liczba wysiewanych nasion, a obsada to rośliny pozostałe po stratach; to dwie różne liczby, więc zawsze sprawdzaj jednostkę. ## Terminy siewu rzepaku ozimego: do kiedy siać według regionu Terminy siewu od połowy sierpnia do początku września są na ogół optymalne dla właściwego rozwoju rzepaku. Najlepszy termin jest bardzo zróżnicowany w zależności od regionu, warunków klimatycznych i specyfiki miejsca. Uprawa pod siew jest bardziej istotna niż sam termin siewu. Dobierz termin do swojego regionu i stanowiska. ### Głębokość siewu a wilgotność gleby Rzepak kiełkuje pod wpływem impulsu świetlnego, dlatego głębokość siewu jest znacznie mniejsza niż przy zbożach: 1–2 cm w idealnych warunkach, do 3 cm przy niewystarczającej wilgotności gleby. Przy większej głębokości wschody są obniżone z powodu niskiej energii kiełkowania drobnych nasion. Po zmianie uwilgotnienia na innym fragmencie pola sprawdź rzeczywistą głębokość siewu i porównaj ją z nastawą maszyny oraz stanem warstwy siewnej. ### Struktura warstwy siewnej i równomierność Stanowisko musi być dobrze doprawione: struktura zbliżona do drobno gruzełkowatej o dobrym zagęszczeniu zapewnia kiełkowanie nawet w suchych warunkach, a zbytniego zagęszczenia i rozluźnienia gleby należy unikać. ## Rzepak ozimy na słabe i słabsze gleby Rzepak dobrze plonuje na glebach lżejszych, o ile są utrzymane w wysokiej kulturze i zasobne w składniki pokarmowe; uprawa na glebach bardzo słabych (kompleksy żytni słaby, żytni bardzo słaby i zbożowo-pastewny słaby) jest bezcelowa z powodu niskiego i niestabilnego plonowania. Przy słabszej glebie oceń przede wszystkim kulturę stanowiska, odczyn i uwilgotnienie. Na glebach lżejszych i mniej zasobnych sprawdza się Kwazar, na stanowiskach od słabszych do dobrych Temptation F1. ## Nasiona rzepaku ozimego: regionalne wyniki COBORU [COBORU publikuje LOZ 2026](https://www.coboru.gov.pl/pdo/rekomendacja_gat) osobno dla rzepaku ozimego i jarego. Kolejność ogólnej tabeli wynika z częstości zalecania, a przy remisie z alfabetu. Nasiona rzepaku ozimego wybieraj po sprawdzeniu odmiany w regionalnych wynikach i opisie stanowiska. ## Zalecane odmiany rzepaku: legenda F1, R i CCA W LOZ kujawsko-pomorskiej 2026 F1 oznacza mieszańca, R — wstępną rekomendację, CCA — wpis we Wspólnotowym katalogu odmian roślin rolniczych. Porównaj typ odmiany z oznaczeniem materiału, który zamierzasz kupić: w części rzepaku ozimego występują na przykład Kuba bez oznaczenia F1 i DK Excited z F1. ### Symbol odporności na kiłę kapusty Symbol kk przy odmianie rzepaku oznacza dużą odporność na kiłę kapusty w zakresie patotypów występujących w Polsce. ## Nasiona rzepaku hybrydowego i populacyjnego Oznaczenie F1 w LOZ wskazuje odmianę mieszańcową, czyli nasiona rzepaku hybrydowego. Dobrze ukorzenione i rozkrzewione rośliny odmian mieszańcowych mają lepszą zdolność przyswajania azotu niż odmiany populacyjne. Nieco niższe rośliny tworzy na przykład odmiana populacyjna Stanley. ## Herbicydy w rzepaku wiosną: gdzie sprawdzić zastosowanie Przed wyborem herbicydu zapisz rozpoznane chwasty i fazę rzepaku. W wybranej etykiecie sprawdź termin wiosennego stosowania, fazy uprawy i chwastów, dawkę oraz ograniczenia. Przykład z etykiety: herbicyd Korvetto (chlopyralid 120 g/l + halauksyfen metylu 5 g/l) stosuje się wiosną po ruszeniu wegetacji, od początku fazy wydłużania pędu głównego do fazy pąków kwiatowych zamkniętych w liściach rzepaku (BBCH 30–50). Dawka jednorazowa wynosi 1,0 l/ha, a w sezonie wykonuje się najwyżej 1 zabieg. Środek zwalcza m.in. przytulię czepną, mak polny, chaber bławatek, jasnotę purpurową, bodziszek drobny i marunę bezwonną. [Wyszukiwarka MRiRW](https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin) podaje zastosowania środków dla rzepaku i agrofaga; wynik porównaj z rejestrem środków ochrony roślin i etykietą. ## Herbicydy na rzepak ozimy jesienią: termin, dawka i temperatura W rzepaku herbicydy można stosować przed siewem, bezpośrednio po siewie i po wschodach. Dla większości herbicydów zabieg dolistny działa najlepiej w temperaturze od 10 do 25°C. Dawkę dopasuj do fazy chwastów: na mniejsze chwasty wystarcza niższa dawka, ale zbyt wczesny zabieg może dać kolejną falę wschodów i wymagać następnego oprysku. Aby rzepak miał czas na regenerację przed zimą po ewentualnym stresie od herbicydu, stosuj środek wcześnie, zgodnie z etykietą. ### Herbicydy na chwasty jednoliścienne w rzepaku Wśród substancji czynnych na chwasty jednoliścienne w rzepaku ozimym są te z grupy A wg HRAC: pobierają się przez liście i działają najlepiej w temperaturze 15–25°C. Wybierz środek dla rozpoznanego gatunku chwastu i sprawdź jego zastosowanie w rzepaku w rejestrze, a temperaturę z dnia zabiegu zapisz w ewidencji. ## Fungicydy w rzepaku ozimym: jesienią, wiosną i w kwitnieniu Środki grzybobójcze na rzepak ozimy stosuje się w trzech terminach. Jesienią, w fazie 4–8 liści właściwych, zabieg jest skierowany głównie na suchą zgniliznę kapustnych, czerń krzyżowych i szarą pleśń. Wiosną po ruszeniu wegetacji, w okresie wydłużania pędu głównego, zabieg można powtórzyć, jeśli warunki sprzyjają chorobom. W kwitnieniu, najczęściej w fazie opadania pierwszych płatków, wykonuje się zabieg przeciwko zgniliźnie twardzikowej, czerni krzyżowych i szarej pleśni. Zabieg można opóźnić do fazy pierwszych łuszczyn, gdy trzeba ograniczyć czerń krzyżowych na łuszczynach. Zabieg wykonuje się po osiągnięciu progu szkodliwości, a ocena wymaga co najmniej 100 roślin z 1 ha. Aby grzyby nie uodporniły się, tę samą substancję czynną, zwłaszcza selektywną, stosuj tylko raz w sezonie i zmieniaj grupy chemiczne. ## Insektycydy w rzepaku (środki owadobójcze): kiedy pryskać według progów szkodliwości O zabiegu insektycydem w rzepaku decyduje monitoring i próg szkodliwości, a nie kalendarz. Plantację kontroluje się minimum raz w tygodniu, od wschodów do początku dojrzewania. Do niedawna najważniejszymi szkodnikami rzepaku ozimego były słodyszek rzepakowy, chowacz brukwiaczek i chowacz czterozębny, a rośnie zagrożenie ze strony śmietki kapuścianej, mszyc oraz szkodników łuszczynowych: chowacza podobnika i pryszczarka kapustnika. Substancję czynną, dawkę, termin i karencję odczytaj z etykiety środka wybranego w [rejestrze MRiRW](/pl/rejestr-srodkow-ochrony-roslin/) dla uprawy „rzepak" i konkretnego szkodnika. W ewidencji zabiegów zapisz obok daty i nazwy środka wynik lustracji: ilu szkodników naliczono i jaką metodą. ### Insektycydy w rzepaku jesienią: kiedy zastosować środek Jesienią obserwuje się gnatarza rzepakowca i pchełki ziemne we wrześniu i październiku. Próg szkodliwości dla gnatarza to 1 gąsienica na 1 roślinie, dla pchełek ziemnych 1 chrząszcz na 1 mb rzędu. Śmietkę kapuścianą ocenia się od września do listopada, a próg wynosi 1 muchówka w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni. ### Insektycydy w rzepaku wiosną: kiedy zastosować środek Wiosną szkodniki liczy się w tej kolejności: chowacz brukwiaczek w marcu, chowacz czterozębny na przełomie marca i kwietnia, chowacz podobnik na przełomie kwietnia i maja, potem słodyszek, pryszczarek kapustnik od opadania płatków i mszyca kapuściana od rozwoju łuszczyn. Progi każdego z nich podano niżej. ### Środki na chowacza w rzepaku: kiedy zastosować środek Chowacza brukwiaczka obserwuje się od początku do końca marca: próg to 10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu kolejnych 3 dni lub 2–4 chrząszcze na 25 roślinach. Chowacza czterozębnego obserwuje się na przełomie marca i kwietnia: próg to 20 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 6 chrząszczy na 25 roślinach. Chowacza podobnika obserwuje się na przełomie kwietnia i maja: próg to 4 chrząszcze na 25 roślinach. ### Środki na słodyszka rzepakowego: kiedy zastosować środek Próg szkodliwości słodyszka zależy od kwiatostanu: przy kwiatostanie zwartym wynosi 1–2 chrząszcze na roślinie, przy luźnym 3–5 chrząszczy na roślinie. ### Pryszczarek kapustnik i mszyca kapuściana Pryszczarka kapustnika liczy się od początku opadania płatków kwiatowych; próg to 1 owad dorosły na 4 rośliny. Mszycę kapuścianą liczy się od początku rozwoju łuszczyn; próg to 2 kolonie na 1 m² na brzegu pola. ### Odporność szkodników rzepaku na insektycydy Silną odporność na różne substancje czynne insektycydów wykształciły słodyszek rzepakowy, mszyca kapuściana, mszyca brzoskwiniowa, chowacz podobnik, tantniś krzyżowiaczek i śmietka kapuściana. Odporność jest dziedziczna, dlatego stosuje się rotację insektycydów z różnych grup chemicznych, czyli o różnym mechanizmie działania. ## Odmiany rzepaku ozimego: profile i wyniki PDO Profile odmian Aganos, Atora, ES Capello, Kuga, Sherlock, Alibaba, Ambassador, Aviron, Crotora, ES Desirio, Kwazar, Stanley, Temptation oraz wyniki PDO odmian Bonanza, Einstein, DK Exotter, Prince, Quartz, SY Florida, Mercedes i DK Excentric zebrano w [porównaniu odmian rzepaku ozimego](/pl/odmiany-rzepaku-ozimego-porownanie/). ## Rzepak jary: czym różni się od ozimego Rzepak jary sieje się wiosną, najczęściej w marcu lub kwietniu, gdy ustąpią przymrozki. Wegetacja trwa zwykle 100–120 dni, a zbiór przypada na lipiec lub sierpień. W porównaniu z ozimym jest mniej odporny na choroby i wymaga częstszej ochrony przed szkodnikami. W doświadczeniach odmianowych na Podkarpaciu w 2025 roku badano między innymi odmiany populacyjne Gustaw, Fantom i Laur oraz mieszańce Lumen i Lakritz. Rzepak jary pełni też funkcję poplonu: wzbogaca glebę w materię organiczną i ogranicza rozwój chwastów. ### Herbicydy w rzepaku jarym W rzepaku jarym Metazanex 500 SC (metazachlor) stosuje się przedwschodowo, wiosną (BBCH 00), w dawce 2 l/ha. Zwalcza on między innymi gwiazdnicę pospolitą, jasnotę purpurową, komosę białą, rumian polny i tasznik pospolity. Środek jest zarejestrowany także w rzepaku ozimym, ale tam stosuje się go powschodowo, jesienią. ### Facelia na poplon: bez herbicydów w czasie wegetacji Facelia błękitna rośnie szybko i zacienia glebę, więc konkurencja chwastów jest u niej niska. Nie zaleca się nawet odchwaszczania mechanicznego. Chemicznego odchwaszczania facelii nie opracowano, a wobec braku zarejestrowanych środków nie wolno stosować w niej herbicydów w czasie wegetacji. Chwasty usuwa się przed siewem: uprawą letnio-jesienną po zbiorze przedplonu, zakończoną głęboką orką, którą można uzupełnić herbicydem z glifosatem. ## Następny krok Przygotuj [zapis prac agrotechnicznych](/pl/ewidencja-zabiegow-agrotechnicznych-arimr/) i [bilans nawożenia](/pl/ewidencja-nawozenia-plan-azotowy/); zastosowanie środka sprawdź w [rejestrze MRiRW](/pl/rejestr-srodkow-ochrony-roslin/). ### Jaka obsada rzepaku ozimego powinna być przed zimą? Do spoczynku zimowego rzepak powinien wejść z obsadą 30–50 roślin/m², z 8–10 (niekiedy 12) liśćmi właściwymi i korzeniem grubszym niż 8 mm przy szyjce. ### Kiedy siać rzepak ozimy? Terminy siewu od połowy sierpnia do początku września są na ogół optymalne dla właściwego rozwoju rzepaku, ale najlepszy termin zależy od regionu i miejsca. ### Jak głęboko siać rzepak ozimy? Głębokość siewu to 1–2 cm w idealnych warunkach, do 3 cm przy niewystarczającej wilgotności gleby. ### Czy norma siewu rzepaku to to samo co obsada? Nie. Gęstość siewu to liczba wysiewanych nasion, a obsada to rośliny pozostałe po stratach, więc norma wysiewu jest wyższa niż obsada przed zimą.