# Nawożenie pszenicy ozimej i plan zabiegów według BBCH

URL: https://leafwrit.com/pl/nawozenie-pszenicy-ozimej/
Reviewed: 2026-10-29

Nawożenie pszenicy ozimej wyliczaj dla konkretnego stanowiska: potrzeby pokarmowe zestaw z zasobnością gleby. Pszenica ozima pobiera 27 kg N na tonę produktu głównego z odpowiednią ilością produktu pobocznego. To współczynnik pobrania: przy plonie 6 t/ha wychodzi 162 kg N/ha (6 × 27). Dawkę nawozu mineralnego ustal osobno, bo pobranie nie jest tym samym co dawka.

## Przed siewem: wapno, fosfor, potas i magnez

Nawożenie przedsiewne pszenicy ozimej zaczyna się od odczynu pola: sprawdź go przed siewem. Pełną skuteczność nawożenia mineralnego daje gleba o odczynie obojętnym lub zbliżonym do obojętnego, dlatego glebę o niskim pH się wapnuje. Gdy zakwaszeniu towarzyszy niedobór magnezu, stosuje się wapno magnezowe. Na glebach, które nie wymagają wapnowania, ale mają niską lub bardzo niską zawartość magnezu, daje się pod pszenicę 60–80 kg/ha MgO w nawozach magnezowych, takich jak kizeryt, kainit, kalimagnezja czy rolmag.

Fosfor wpływa na system korzeniowy i krzewienie, dlatego pszenicę ozimą zaleca się nawozić nim przed siewem. Po ziemniakach wystarczy kultywatorowanie lub talerzowanie, rozsianie nawozów fosforowo-potasowych i orka siewna. Dawki fosforu i potasu ustal z wyniku badania gleby i planowanego plonu, a wykonane nawożenie wpisz do ewidencji.

## Nawożenie pszenicy ozimej: azot wiosną

Efektywność nawożenia azotem zależy od stanowiska, opadów, odmiany oraz terminu i podziału dawki.

### Podział azotu a cel produkcji

Przy produkcji pszenicy konsumpcyjnej najlepsze efekty daje azot w trzech lub czterech dawkach. Przy kierunku paszowym i mniej intensywnej uprawie stosuje się dwie lub trzy. Pierwsza dawka pobudza krzewienie, druga ogranicza redukcję źdźbeł kłosonośnych, a trzecia podtrzymuje aktywność aparatu asymilacyjnego i wpływa na jakość ziarna.

Pierwsza dawka wiosenna to zwykle 50% dawki całkowitej, czyli 50–70 kg N/ha. Nie może być zbyt wysoka, bo wtedy powstają kłosy płonne.

Druga dawka wpływa na liczbę ziaren w kłosie i długość kłosa oraz zabezpiecza przed redukcją źdźbeł kłosonośnych. Stosuje się ją w fazie 2–4 kolanka, zwykle 30–40% dawki całkowitej, czyli 40–50 kg N/ha.

Trzecią dawkę daje się w okresie kłoszenia, w ilości 20–25 kg N/ha. Zwiększa masę 1000 ziaren oraz poprawia białko, gluten i masę hektolitra. Czwarta dawka to zwykle około 10% dawki całkowitej.

Przy uprawie paszowej azot dzieli się na dwie lub trzy dawki. Przy dwóch pierwsza to 40–60% dawki całkowitej, wysiewana w okresie ruszania wegetacji, a reszta pada w fazie strzelania w źdźbło. Trzy dawki działają lepiej: 40% wczesną wiosną, 30% w strzelaniu w źdźbło i 30% w fazie liścia flagowego.

Wczesną wiosną stosuje się saletrę amonową lub mocznik. Mocznik jest pobierany wolniej, więc dłużej pozostaje dostępny dla roślin. Gdy pszenica słabo przezimowała, w pierwszej dawce da się saletrę amonową, a w drugiej mocznik.

### Stan łanu przed pierwszą dawką

O terminie pierwszej dawki decydują termin siewu, rozkrzewienie przed zimą, przezimowanie i przedplon. Gdy siew był opóźniony, rośliny nie zdążyły się dostatecznie rozkrzewić przed zimą, przezimowanie było słabe albo przedplon ubogi w azot, pierwszą dawkę stosuje się jak najwcześniej, w okresie ruszania wegetacji wiosennej. Po siewie w optymalnym terminie i dobrym przedplonie pierwszą dawkę można opóźnić do fazy pierwszego kolanka. Przed pierwszą dawką obejrzyj łan i zapisz termin siewu, przezimowanie i przedplon.

Przed nawożeniem odtwórz też wysiew: datę siewu, odmianę i ilość materiału siewnego. Regionalne terminy i przeliczanie ziaren na masę znajdziesz w [technologii siewu](/pl/pszenica-ozima-uprawa/). Potem porównaj faktyczne wschody i rozwój łanu z obserwowaną fazą BBCH.

## Dokarmianie dolistne pszenicy ozimej

Dokarmianie dolistne planuj dla rozpoznanego niedoboru lub innego uzasadnionego celu. W notatce roboczej zapisz składnik, jego zawartość w produkcie, jednostkę i planowaną ilość. Zestaw je z bilansem całego pola, zamiast dopisywać jednakową ilość produktu do każdego programu.

Ewentualną czwartą dawkę azotu, 10–15 kg N/ha, można zastosować dolistnie w okresie dojrzałości mlecznej ziarna.

Tak późny azot może pogorszyć jakość glutenu. Dolistne zasilanie mikroelementami od kłoszenia do początku dojrzałości mlecznej podnosi zawartość glutenu w ziarnie o 1–2%. Do dokarmiania dolistnego azotem służy mocznik w stężeniu dobranym do fazy rozwojowej pszenicy.

### Pobranie makro- i mikroelementów przez pszenicę

Tabela IUNG–PIB podaje pobranie makroelementów (fosfor, potas, magnez, wapń, siarka) w kilogramach, a mikroelementów (bor, miedź, mangan, cynk) w gramach. Pszenica ozima, ziarno, pobiera 4,3 kg P, 12,5 kg K, 2,3 kg Mg, 3,6 kg Ca i 4,1 kg S oraz 5 g B, 8 g Cu, 82 g Mn i 59 g Zn. Zawartość składnika z etykiety nawozu przelicz na jednostkę przyjętą w bilansie pola, żeby kilogramy i gramy się nie pomieszały.

## Regulator wzrostu w pszenicy ozimej: cel i etykieta środka

Antywylegacz Moddus 250 EC jest pobierany głównie przez liście i źdźbła, zapobiega nadmiernemu wydłużaniu międzywęźli, a skrócenie i usztywnienie źdźbeł zapobiega wyleganiu łanu. Zacznij od oględzin pola i pełnej nazwy środka z opakowania.

[Etykieta Moddus 250 EC z 2025 r.](https://www.gov.pl/attachment/6933629c-e987-4e5e-a825-d4e66ab6fc28) w indeksie MRiRW nosi datę 29 października 2025 roku.

### Faza rozwojowa i wariant zastosowania

Moddus 250 EC stosuje się w pszenicy ozimej od fazy krzewienia do liścia flagowego (BBCH 25–39). Etykieta podaje też osobne warianty: dawki dzielone i mieszaninę z Antywylegaczem Płynnym 675 SL. Wybrany wariant odczytaj w całości: dawkę, termin, liczbę zabiegów i pozostałe ograniczenia.

### Kiedy zatrzymać przygotowanie do zabiegu

Etykieta zabrania stosować Moddus na rośliny poddane działaniu nadmiernej wilgotności podłoża, mrozu, suszy, chorób lub szkodników, na rośliny słabo rosnące (susza, upał, niedostateczne nawożenie) oraz przed spodziewanymi przymrozkami lub bezpośrednio po nich. Jeśli któryś z tych warunków występuje, wstrzymaj przygotowania do zabiegu.

### Moddus 250 EC z Antywylegaczem Płynnym 675 SL

Etykieta Moddus 250 EC dopuszcza mieszaninę z Antywylegaczem Płynnym 675 SL: 0,3 l/ha Moddus i 1 l/ha partnera, w fazach BBCH 31–33. Jeśli partner zawiera CCC, sprawdź jego pełną nazwę, skład i odrębny termin zastosowania.

[Wyszukiwarka MRiRW](https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin) podaje zastosowania środków; jej wyniki weryfikuje się z rejestrem środków ochrony roślin i etykietami.

## Regulacja pszenicy ozimej: od czego zależy zabieg

Siła regulacji międzywęźli zależy od fazy, odmiany, stanowiska i pogody. Gdy rzadka pszenica słabo się krzewi, najpierw rozpoznaj przyczynę, a dopiero potem rozważ ewentualny zabieg. Dokrzewianie dotyczy liczby pędów, a skracanie — długości międzywęźli i usztywnienia źdźbła.

### Rozpoznanie pierwszego kolanka

Fazę rozwojową ustala się przez rozcięcie pędu i zmierzenie położenia poszczególnych kolanek.

### Fazy BBCH pszenicy: kod i cechy rośliny

Fazy od przedsiewnej do wschodów to BBCH 00–12, BBCH 13 oznacza trzy liście, BBCH 23 — trzy widoczne rozkrzewienia. W BBCH 31 pierwsze kolanko leży co najmniej 1 cm nad węzłem krzewienia. BBCH 39 oznacza rozwinięty liść flagowy, BBCH 51 — początek kłoszenia, a BBCH 59 — zakończenie kłoszenia.

W kluczu BBCH pierwsza cyfra określa główną fazę, a kod dwucyfrowy pozwala ją uszczegółowić. Fazy opisuj według widocznego rozwoju roślin, a nie daty w kalendarzu, i do rozpoznania używaj klucza BBCH.

Kolejne fazy to kiełkowanie, rozwój liści, krzewienie, wzrost źdźbła i rozwój pochwy liściowej. Dalej następują kłoszenie, kwitnienie, rozwój ziarniaków, dojrzewanie i zamieranie.

## Pszenica ozima po pszenżycie: przedplon a bieżący sezon

Rzepak jest dobrym przedplonem pszenicy, a zboża poza owsem należą do najgorszych. Pszenica ozima po pszenżycie rośnie więc po jednym z gorszych przedplonów: po zbożach plonuje nawet o 20–25% niżej niż po roślinach niezbożowych. Zapis przedplonu połącz z historią stanowiska, a kod BBCH z bieżącą obserwacją łanu.

## Terminy oprysków pszenicy ozimej

Oznaczenia T1, T2 i T3 to terminy zabiegów fungicydowych, ale nie stałe daty kalendarza: każdy odpowiada zakresowi BBCH. Termin dla konkretnego środka ustalaj dla swojej plantacji i sprawdzaj w jego etykiecie; plan zacznij od lustracji, stanu rozwoju i historii pola. Aktualne zastosowanie produktu odszukaj w dokumentach MRiRW, sprawdź ważność zezwolenia i najnowszą decyzję.

### Co oznaczają T1, T2 i T3

Fungicydy stosuje się w terminach T1 (BBCH 29–32), T2 (BBCH 39–49) i T3 (BBCH 55–65).

## Ochrona grzybowa pszenicy: fungicydy i mechanizmy działania

Wielokrotne powtarzanie stosowania tych samych substancji czynnych może doprowadzić do uodpornienia się grzybów chorobotwórczych pszenicy. Przy zmianie preparatu porównaj substancje czynne i kody mechanizmów działania.

Fungicydy QoI mają kod FRAC 11 i wspólne ryzyko odporności krzyżowej. Substancje swoich preparatów odszukaj w aktualnej liście FRAC i przypisz im grupy.

## Opryski pszenicy ozimej wiosną i jesienią: fungicydy na choroby grzybowe

Pierwszy wiosenny oprysk pszenicy ozimej od grzyba wykonuje się od końca krzewienia (BBCH 29) do fazy pierwszego i drugiego kolanka (BBCH 30–32). Ogranicza on choroby liści i podstawy źdźbła. Zwalcza mączniaka prawdziwego zbóż i traw, rdzę brunatną i septoriozy liści. Gdy nie ma zagrożenia łamliwością źdźbła ani fuzaryjną zgorzelą podstawy źdźbła i korzeni, zabieg można opóźnić do przekroczenia progu szkodliwości.

Zabieg T-2 na liść flagowy robi się od początku grubienia pochwy liściowej liścia flagowego (BBCH 41) do widocznych pierwszych ości (BBCH 49). Chroni liść flagowy, podflagowy i podpodflagowy i zwalcza mączniaka, septoriozę paskowaną liści, rdzę żółtą oraz brunatną plamistość liści. Zabieg w kłoszeniu (od BBCH 51) jest skierowany głównie na fuzariozę kłosów.

Opryski jesienne fungicydem nie są regułą. Dodatkowy zabieg rozważa się, gdy warunki sprzyjają epidemii choroby, zwłaszcza przy przedłużającej się wysokiej temperaturze jesienią. Wtedy uwzględnia się substancje czynne użyte wcześniej.

## Odchwaszczanie jesienią i wiosną: rozpoznanie miotły zbożowej

### Oprysk na miotłę zbożową wiosną

Przed wiosennym opryskiem rozpoznaj chwast i fazę pszenicy, a termin zastosowania sprawdź w etykiecie wybranego środka. Mechanizmy działania porównaj z historią zabiegów na polu. Herbicydy na jesień dobieraj dopiero po rozpoznaniu chwastów. Terminy, próg szkodliwości i środki opisuje osobna strona: [miotła zbożowa: kiedy pryskać i czym zwalczać](/pl/miotla-zbozowa-zwalczanie/).

Miotła zbożowa to jednoliścienny gatunek zimujący, bardzo konkurencyjny, skłonny do uodparniania się. Jej odporność dotyczy głównie herbicydów z grupy inhibitorów ALS (chlorosulfuron, jodosulfuron, mezosulfuron, sulfosulfuron); rośnie też odporność na inhibitory ACCazy: fenoksaprop-P-etylu i pinoksaden.

Wybór herbicydów do zabiegów nalistnych wymaga rozpoznawania chwastów, a termin jesienny jest trudniejszy od wiosennego, bo decyzję podejmuje się, gdy chwasty są bardzo młode, często w fazie siewki.

Wiosną konieczna jest bardzo wczesna lustracja pól, a jej wynik — skład gatunkowy i fazy rozwojowe chwastów — decyduje o wyborze herbicydu, wysokości dawki i terminie zabiegu. Chwasty, które wzeszły jesienią i przezimowały, są wiosną zdecydowanie bardziej odporne na herbicydy niż wschodzące wiosną w tych samych fazach; zniszczenie zahartowanych chwastów wymaga mieszanin herbicydowych albo najwyższych zalecanych dawek. Zabiegi nalistne wykonuje się na suche rośliny.

## Program ochrony pszenicy ozimej Syngenta: z czego się składa

Syngenta układa program ochrony pszenicy ozimej z własnych środków i pakietów. Ziarno zaprawia się środkami Maxim, Maxim Power albo Vibrance Star. Przed chwastami chroni Boxer 800 EC, czyli herbicyd nalistny na miotłę zbożową, wyczyniec polny, owies głuchy i chwastnicę jednostronną, a obok niego Axial 50 EC, Axial Komplett Pak i Avoxa Pak. Choroby grzybowe zwalczają Unix 75 WG, Elatus Era i Turbo Pak, w którym Tern 750 EC działa razem z Plexeo 60 EC. Przed wyleganiem chronią regulatory wzrostu Moddus Start 250 DC i Moddus 250 SC, a przed szkodnikami, na przykład mszycami, Karate Zeon 050 CS.

Program to oferta producenta, a nie przepis. Dawkę, termin, liczbę zabiegów i karencję każdego środka podaje jego etykieta, a każdy wykonany zabieg wpisz do ewidencji.

## Następny krok

Przenieś rzeczywiste dawki do [ewidencji nawożenia azotem](/pl/ewidencja-nawozenia-plan-azotowy/).