# Ολοκληρωμένη φυτοπροστασία: παρακολούθηση, ανθεκτικότητα και βιολογική παραγωγή

URL: https://leafwrit.com/cy/olokliromeni-fytoprostasia-parakolouthisi/
Reviewed: 2026-10-29

## Παρακολούθηση και απόφαση

Η **ολοκληρωμένη φυτοπροστασία** συνδέει παρατήρηση, απόφαση, εφαρμογή και έλεγχο αποτελέσματος. Οι επιβλαβείς οργανισμοί παρακολουθούνται με κατάλληλες μεθόδους και όργανα, τα αποτελέσματα της παρακολούθησης καθορίζουν αν και πότε θα εφαρμοστούν μέτρα φυτοπροστασίας και η αποτελεσματικότητα των μέτρων ελέγχεται με βάση τα καταγεγραμμένα δεδομένα. Οι γενικές αρχές εφαρμόζονται από όλους τους επαγγελματίες χρήστες στην Κύπρο.

Η πρόληψη ή η εξάλειψη των επιβλαβών οργανισμών επιτυγχάνεται ιδίως με αμειψισπορά, κατάλληλες τεχνικές καλλιέργειας (ψευδοσπορά, ημερομηνίες και πυκνότητες σποράς, χαμηλή δόση σποράς, ελάχιστη κατεργασία, κλάδεμα, απευθείας σπορά), ανθεκτικές ή ανεκτικές ποικιλίες, όπου ενδείκνυται, και τυποποιημένο ή πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό.

Στα προληπτικά μέτρα ανήκουν η ισορροπημένη λίπανση, η βελτίωση του εδάφους, η άρδευση και η αποστράγγιση. Η διασπορά επιβλαβών οργανισμών αποτρέπεται με προφυλακτικά μέτρα, για παράδειγμα με περιοδικό καθαρισμό των μηχανημάτων και του εξοπλισμού. Οι σημαντικοί ωφέλιμοι οργανισμοί προστατεύονται και ενισχύονται με κατάλληλα μέτρα φυτοπροστασίας ή με οικολογικές υποδομές μέσα και έξω από τους χώρους παραγωγής.

Στα κατάλληλα όργανα παρακολούθησης περιλαμβάνονται, όπου είναι δυνατό, οι παρατηρήσεις πεδίου, τα επιστημονικά τεκμηριωμένα συστήματα προειδοποίησης, πρόγνωσης και έγκαιρης διάγνωσης και οι συστάσεις επαγγελματικά καταρτισμένων συμβούλων. Για την απόφαση απαραίτητα στοιχεία είναι ασφαλή και επιστημονικά ορθά κατώφλια. Πριν από τις επεμβάσεις λαμβάνονται υπόψη, όπου είναι δυνατό, τα κατώφλια πληθυσμού που έχουν καθοριστεί για την περιοχή, τις συγκεκριμένες ζώνες, τις καλλιέργειες και τις ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες.

Οι βιώσιμες βιολογικές, φυσικές και άλλες μη χημικές μέθοδοι προτιμώνται από τις χημικές, εφόσον εξασφαλίζουν ικανοποιητικό έλεγχο των εχθρών.

Τα εφαρμοζόμενα φυτοπροστατευτικά προϊόντα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο εξειδικευμένα για τον στόχο και να έχουν τις λιγότερες παρενέργειες για την ανθρώπινη υγεία, τους μη στοχευόμενους οργανισμούς και το περιβάλλον. Όταν διαλέγετε σκεύασμα, συνεκτιμήστε τους όρους της άδειάς του και τον κίνδυνο ανθεκτικότητας.

Μετά από κάθε επέμβαση συγκρίνετε την εξέλιξη του πληθυσμού με τις καταγεγραμμένες εφαρμογές, για να δείτε αν το μέτρο δούλεψε. Φυλάξτε μαζί τις εγγραφές χρήσης και τις παρατηρήσεις πεδίου: έτσι θα μπορείτε να εξηγήσετε αργότερα γιατί διατηρήσατε ή αλλάξατε ένα μέτρο.

### Τοπική συμβουλή και οδηγίες ανά καλλιέργεια

Για να εφαρμόσετε τις αρχές στη δική σας εκμετάλλευση, αναζητήστε πρώτα τις κατευθυντήριες γραμμές ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας για την καλλιέργειά σας. Αν χρειάζεστε συμβουλή, επικοινωνήστε με τους λειτουργούς συμβουλευτικών υπηρεσιών από τα στοιχεία επαφής του Τμήματος Γεωργίας και ζητήστε επιτόπια επίσκεψη στην εκμετάλλευση.

Το Τμήμα Γεωργίας δημοσιεύει στον ιστοχώρο του πληροφορίες για την ολοκληρωμένη φυτοπροστασία και τα στοιχεία επαφής των λειτουργών του που παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες. Διοργανώνει ενημερωτικές εκδηλώσεις και επιτόπιες επισκέψεις για συμβουλευτικές υπηρεσίες μέσω του Προγράμματος Γεωργικών Εφαρμογών.

Το Τμήμα καταρτίζει, αναθεωρεί και καθιστά προσβάσιμες κατευθυντήριες γραμμές ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας για ειδικές καλλιέργειες. Τηρεί επίσης μη εξαντλητικό κατάλογο προϊόντων, μέσων και πρακτικών που είναι διαθέσιμα και εφαρμόσιμα στις κυπριακές συνθήκες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εναλλακτικά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων.

Εξετάστε με τον σύμβουλο τις εναλλακτικές πρακτικές που εφαρμόζονται στις κυπριακές συνθήκες και ελέγξτε ποιες ουσίες, μέσα και πρακτικές υπάρχουν για τον συγκεκριμένο επιβλαβή οργανισμό.

Συμβουλευτικές υπηρεσίες παρέχουν και ιδιώτες σύμβουλοι· το Τμήμα καταρτίζει ή παραπέμπει σε κατάλογο όσων μπορούν να τις παρέχουν. Ο σύμβουλος πρέπει να έχει ισχύον Πιστοποιητικό Κατάρτισης συμβούλου φυτοπροστασίας. Για τη χορήγησή του απαιτούνται πιστοποιητικό εγγραφής στο μητρώο Γεωπόνων και ανανεωμένη άδεια ασκήσεως επαγγέλματος σε κλάδο που επιτρέπει το Συμβούλιο Γεωπόνων, όπως Γεωπόνοι χωρίς προσδιορισμό κλάδου ή Γεωπόνοι της Φυτικής Παραγωγής ή της Φυτοπροστασίας.

## Ανθεκτικότητα και ομάδες τρόπου δράσης

Για τη **διαχείριση ανθεκτικότητας και την εναλλαγή δραστικών**, πριν από κάθε επέμβαση ελέγξτε την ομάδα τρόπου δράσης του προϊόντος και το ιστορικό των εφαρμογών σας. Σχεδιάστε εναλλαγή διαφορετικών ομάδων και συνδέστε κάθε εμπορικό όνομα με τη δραστική ουσία του. Όταν ο κίνδυνος ανθεκτικότητας είναι γνωστός και ο πληθυσμός του εχθρού απαιτεί επανάληψη της εφαρμογής, εφαρμόζονται οι διαθέσιμες στρατηγικές κατά της ανθεκτικότητας, ώστε να διατηρείται η αποτελεσματικότητα των προϊόντων. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνεται η χρήση πολλών φυτοπροστατευτικών προϊόντων με διαφορετικούς τρόπους δράσης. Οι εναλλαγές, οι ακολουθίες ή οι αμειψισπορές ενώσεων από διαφορετικές ομάδες τρόπου δράσης (MoA) αποτελούν βιώσιμη και αποτελεσματική διαχείριση ανθεκτικότητας.

Για να βρείτε την αριθμημένη ομάδα ενός εντομοκτόνου, αναζητήστε στον [πίνακα τρόπων δράσης της IRAC](https://irac-online.org/mode-of-action/) τη δραστική ουσία, το όνομα της ομάδας ή τη χημική κλάση. Ο πίνακας φιλτράρεται κατά αριθμό ή όνομα τρόπου δράσης, χημική κλάση ή δραστική ουσία. Οι διαδοχικές γενεές του εχθρού δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με ενώσεις της ίδιας ομάδας τρόπου δράσης. Για τα παράθυρα εφαρμογής και τον χρόνο, ακολουθήστε πάντα την τοπική εξειδικευμένη συμβουλή.

Οι μεταβολικοί μηχανισμοί ανθεκτικότητας μπορούν να προκαλέσουν διασταυρούμενη ανθεκτικότητα μεταξύ ομάδων τρόπου δράσης. Γι' αυτό, όταν αλλάζετε ομάδα, μη στηριχτείτε μόνο στον κωδικό: ρωτήστε και για τα δεδομένα ανθεκτικότητας του συγκεκριμένου εχθρού.

Η ταξινόμηση των μυκητοκτόνων βρίσκεται στο [FRAC Code List 2026](https://www.frac.info/publications/all-downloads/). Στη σελίδα του FRAC για τη διαχείριση ανθεκτικότητας ανοίξτε τις συστάσεις της ομάδας τρόπου δράσης ή του μυκητοκτόνου που χρησιμοποιείτε.

Στον [πίνακα HRAC](https://hracglobal.com/tools/classification-lookup) αναζητάτε ζιζανιοκτόνα κατά δραστική ουσία, τρόπο δράσης, κωδικό HRAC/WSSA ή παλαιό κωδικό HRAC. Όταν συγκρίνετε παλιές εγγραφές με τις σημερινές, σημειώστε σε ποιο σύστημα κωδικών ανήκει κάθε κωδικός.

Η χρήση περιορίζεται στα αναγκαία επίπεδα, για παράδειγμα με μείωση των δόσεων, μείωση της συχνότητας εφαρμογής ή κατά τμήματα εφαρμογές, με προϋπόθεση ότι ο κίνδυνος για την καλλιέργεια είναι αποδεκτός και δεν αυξάνεται ο κίνδυνος ανθεκτικότητας των πληθυσμών.

Το κυπριακό μητρώο αδειοδοτημένων προϊόντων καταχωρεί για κάθε σκεύασμα εμπορικό όνομα, δραστική ουσία, δράση, αριθμό άδειας, διανομέα και πιστοποιητικό άδειας. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης προβλέπει την εθελοντική αναγραφή της «Ομάδας Τρόπου Δράσης» στις ετικέτες. Αντιστοιχίστε την ομάδα που αναγράφεται στην ετικέτα με τη δραστική ουσία του προϊόντος και το ιστορικό των εφαρμογών σας· αν η ένδειξη λείπει, βρείτε τη δραστική ουσία στους πίνακες ταξινόμησης.

## Έλεγχος σκευάσματος στη βιολογική γεωργία

Για **σκεύασμα βιολογικής γεωργίας στην Κύπρο** επιτρέπονται μόνο οι δραστικές ουσίες του Παραρτήματος Ι του εκτελεστικού κανονισμού 2021/1165 που έχουν εγκριθεί βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) 1107/2009 και χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τους όρους της άδειας. Ελέγξτε και τους δύο όρους πριν αγοράσετε. Η εθνική άδεια της χρήσης καταχωρείται στο [κυπριακό μητρώο](https://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/permission_protected_table_el/permission_protected_table_el?openform=) και οι ουσίες στον [κατάλογο βιολογικής παραγωγής](https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=DOUE-L-2021-80977).

Οι δραστικές ουσίες φυτοπροστασίας περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι του 2021/1165· τα λιπάσματα, τα βελτιωτικά εδάφους και τα θρεπτικά στοιχεία στο Παράρτημα ΙΙ. Στην τελευταία στήλη κάθε πίνακα προσδιορίζονται αυστηρότεροι όροι χρήσης στη βιολογική παραγωγή· διαβάστε την πριν από τη χρήση.

Οι βασικές ουσίες δεν χρησιμοποιούνται ως ζιζανιοκτόνα στη βιολογική παραγωγή και χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις χρήσεις, τους όρους και τους περιορισμούς της αντίστοιχης έκθεσης ανασκόπησης.

Ο Κανονισμός 2025/973 προσθέτει το άρθρο 10α και τροποποιεί τα παραρτήματα I, II, III, V και VI του 2021/1165. Το άρθρο 5, παράγραφοι 1–3, του 2021/1165 εφαρμόζεται από **1 Ιανουαρίου 2028**, σύμφωνα με τον 2025/2501. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027 εξακολουθεί να ισχύει το παράρτημα VII του κανονισμού 889/2008. Τα προϊόντα για μεταποιημένα βιολογικά τρόφιμα και μαγιά ορίζονται στο Παράρτημα V.

Η χρήση φυτοπροστατευτικού επιτρέπεται όταν τα φυτά δεν μπορούν να προστατευθούν επαρκώς από τους εχθρούς με τα προληπτικά μέτρα του σημείου 1.10.1. Σημειώστε στο αρχείο γιατί χρειάστηκε η χρήση. Στο αρχείο καταχωρίζονται οι ημερομηνίες χρήσης, το όνομα του προϊόντος, οι δραστικές ουσίες, η εφαρμοσμένη ποσότητα, η καλλιέργεια, τα αγροτεμάχια και ο εχθρός ή η ασθένεια που αντιμετωπίζεται. Οι απαιτήσεις καταγραφής ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2022, βάσει του 2021/1691 που αντικατέστησε το σημείο 1.10.2 του Παραρτήματος ΙΙ, Μέρους Ι, του 2018/848.

Την έγκριση και την εποπτεία των οργανισμών ελέγχου και πιστοποίησης αναλαμβάνει ο [Κλάδος Προϊόντων Ποιότητας](https://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/qualityproducts_el/qualityproducts_el?opendocument=) του Τμήματος Γεωργίας. Για τη δική σας εκμετάλλευση, ρωτήστε τον οργανισμό πιστοποίησης με τον οποίο συνεργάζεστε.

Για τον καθαρισμό και την απολύμανση των κτιρίων και εγκαταστάσεων φυτικής παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης στην εκμετάλλευση, επιτρέπονται από την έναρξη εφαρμογής των νέων καταλόγων μόνο τα προϊόντα του Παραρτήματος IV, Μέρος Β. Στις μονάδες μεταποίησης και αποθήκευσης επιτρέπονται μόνο τα προϊόντα του Μέρους Γ. Πριν ελέγξετε ένα προϊόν, βεβαιωθείτε για ποια εργασία και ποια ημερομηνία εφαρμογής το ελέγχετε.

Η συμπλήρωση του αρχείου φυτοπροστασίας περιγράφεται στην [οδηγία συμπλήρωσης του κυπριακού αρχείου ΦΠ](/cy/symplirosi-archeiou/). Αντιπαραβάλετε τα στοιχεία παραπάνω με το αρχείο που ήδη τηρείτε.

## Επόμενο βήμα

Συνδέστε την απόφαση επέμβασης με τα ευρήματα της παρακολούθησης. Για την τομάτα, δείτε την [αναγνώριση και τις επιλογές αντιμετώπισης της Tuta absoluta](/cy/tuta-absoluta-tomata/).